केंद्र सरकारच्या पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी शिलाई मशीन (टूलकिट) खरेदीसाठी ₹१५,००० चे अनुदान दिले जाते. यासोबतच व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी केवळ ५% व्याजदराने ₹१,००,००० पर्यंतचे तारणमुक्त कर्ज देखील उपलब्ध करून दिले जाते.
ही संपूर्ण ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया तुम्ही स्वतः सीएससी (CSC) पोर्टलवरून किंवा जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ अथवा ‘सीएससी सेंटर’वर जाऊन पूर्ण करू शकता.
योजनेचे मुख्य फायदे
- टूलकिट अनुदान: मोफत प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर शिलाई मशीन आणि साहित्यासाठी थेट बँक खात्यात ₹१५,०००.
- कौशल्य प्रशिक्षण (Skill Training): ५ दिवसांचे बेसिक आणि १५ दिवसांचे ॲडव्हान्स टेलरिंग प्रशिक्षण (प्रशिक्षणादरम्यान प्रतिदिन स्टायपेंड).
- कमी व्याजावर कर्ज: व्यवसाय विस्तारासाठी पहिल्या टप्प्यात १ लाख रुपये (१८ महिने परतफेड मुदत) आणि नियमित परतफेडीनंतर दुसऱ्या टप्प्यात २ लाख रुपयांचे कर्ज (केवळ ५% व्याजाने).
आवश्यक कागदपत्रे व पूर्वतयारी
- आधार कार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे अनिवार्य)
- बायोमेट्रिक पडताळणीसाठी अर्जदार महिलेची उपस्थिती (अंगठ्याचा ठसा)
- बँक खाते पासबुक (बँक तपशील व IFSC कोड)
- रेशन कार्ड (कुटुंबातील सदस्यांच्या नोंदीसाठी)
- मोबाईल नंबर व UPI आयडी (असल्यास)
ऑनलाइन अर्ज करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत
पायरी १: पोर्टल लॉगिन आणि ऑथेंटिकेशन
- अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: pmvishwakarma.gov.in.
- उजव्या बाजूला असलेल्या Login पर्यायावर क्लिक करून CSC Login > CSC Register Artisans निवडा.
- सरकारी कर्मचारी किंवा कुटुंबात इतर कोणी लाभार्थी नसल्याबाबत विचारलेल्या पर्यायांवर ‘No’ निवडून Continue करा.
- अर्जदार महिलेचा आधार-लिंक मोबाईल नंबर आणि आधार क्रमांक टाका, कॅप्चा भरून अटी मान्य करा.
- मोबाईलवर आलेला ६ अंकी ओटीपी (OTP) प्रविष्ट करून पडताळणी पूर्ण करा.
- बायोमेट्रिक डिव्हाइसच्या (Mantra/Morpho) साहाय्याने महिलेच्या अंगठ्याचा ठसा (Biometric Authentication) घेऊन व्हेरिफाय करा.
पायरी २: वैयक्तिक व कौटुंबिक माहिती
- बायोमेट्रिक पडताळणीनंतर नाव, जन्मतारीख व पत्ता आधारवरून आपोआप भरला जाईल.
- वैवाहिक स्थिती (Marital Status) आणि प्रवर्ग (Category – General/SC/ST/OBC) निवडा.
- दिव्यांगता, व्यवसाय एकाच ठिकाणी करणार आहात का, याबाबत ‘Yes/No’ योग्य पर्याय निवडा.
- रेशन कार्डवरील कुटुंबाचा तपशील दिसेल. त्यामध्ये अर्जदार महिलेचे नाव वगळून इतर सदस्यांची माहिती योग्य असल्याची खात्री करा (गरज असल्यास सदस्य ॲड करू शकता).
- राहण्याचा पत्ता ग्रामपंचायत अंतर्गत येतो की महानगरपालिका/नगरपालिका, ते निवडून संबंधित तालुका/गाव सिलेक्ट करा.
पायरी ३: व्यवसाय (ट्रेड) निवडणे
- Profession / Trade Details मध्ये जाऊन ‘दर्जी (Tailor)’ हा पर्याय निवडा (शिलाई मशीनसाठी हा ट्रेड निवडणे बंधनकारक आहे).
- उप-ट्रेड निवडण्याची आवश्यकता नाही; डिक्लेरेशन बॉक्सवर टिक करा.
- Business Address: व्यवसायाचे ठिकाण आधार कार्डच्या पत्त्यावरच असेल तर ‘Same as Aadhar Address’ निवडा किंवा इतर ठिकाण असल्यास ‘Other’ निवडून पत्ता भरा आणि Save & Next वर क्लिक करा.
पायरी ४: बँक खाते आणि क्रेडिट (कर्ज) सपोर्ट
- महिलेच्या चालू बचत खात्याचा तपशील (बँक नाव, IFSC कोड, खाते क्रमांक) अचूक भरा.
- Credit Support (कर्ज हवे असल्यास): जर व्यवसाय सुरू करण्यासाठी कर्ज हवे असेल, तर येथे ‘Yes’ करा.
- पहिल्या टप्प्यात ₹५०,००० ते ₹१,००,००० पर्यंत रक्कम टाका.
- कर्ज कोणत्या बँकेतून हवे आहे (उदा. ‘Same as Saving Account’) ते सिलेक्ट करा.
- कर्जाचा उद्देश (उदा. ‘Purchase of Equipment’) निवडा.
- जर महिलेचा UPI आयडी (PhonePe/Google Pay) असेल, तर Digital Incentive अंतर्गत तो जोडून Save & Next करा.
पायरी ५: स्किल ट्रेनिंग आणि टूलकिट मंजुरी
- या पानावर Skill Training (५ ते १५ दिवस) आणि टूलकिटसाठी मिळणाऱ्या ₹१५,००० ची माहिती दिसेल.
- मार्केटिंग सपोर्ट हवा असल्यास संबंधित पर्याय निवडा, अन्यथा डिक्लेरेशन मान्य करून Submit बटणावर क्लिक करा.
अर्ज सबमिट केल्यानंतर काय करावे?
- अर्ज सबमिट झाल्यावर स्क्रीनवर ‘Application Submitted Successfully’ असा मेसेज येईल.
- अर्जाची PDF डाऊनलोड करून त्याची प्रिंट काढून घ्या.
- अर्जाची पडताळणी (Approval):
- ग्रामीण भाग: अर्जाची प्रिंट घेऊन ग्रामपंचायतीमध्ये ग्रामसेवक / सरपंच यांच्याकडून प्राथमिक मंजुरी (Approval) करून घ्या.
- शहरी भाग: संबंधित नगरपालिका किंवा महानगरपालिकेच्या वॉर्ड कार्यालयात जाऊन अर्ज व्हेरिफाय करून घ्यावा लागतो.
- पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर मोफत प्रशिक्षणासाठी तारीख कळवली जाते. प्रशिक्षण पूर्ण होताच शिलाई मशीनसाठी ₹१५,००० चे व्हाउचर/रक्कम बँक खात्यात वर्ग केली जाते.